Tục ngữ xuất hiện trong lời ăn tiếng nói hàng ngày của nhân dân ta như quá đỗi quen thuộc, đặc biệt là những câu tục ngữ về con người. Có lẽ chính vì sự quen thuộc này mà bài học Tục ngữ về con người và xã hộinằm trong khung chương trình Ngữ Văn 7 có vị trí quan trọng. Để giúp các em có được một giờ học Tiếng Việt bổ ích, hiệu quả và tìm hiểu được những ý nghĩa của câu tục ngữ thì Giải văn sẽ giúp cho các em có được một bài soạn hoàn chỉnh, chính xác nhất, mong muốn các em học bài nhanh nhớ, nhanh thuộc nhất ngay sau đây:

Soạn bài: Tục ngữ về con người và xã hội

Bài làm

Hướng dẫn soạn bài

Câu 1 (Trang 12 sgk ngữ văn 7 tập 2) Em hãy đọc kĩ văn bản và chú thích để hiểu một số câu tục ngữ và một số từ trong văn bản.

Các em học sinh đọc kĩ văn bản và chú thích để hiểu câu tục ngữ

Câu 2 (trang 12 sgk ngữ văn 7 tập 2)Phân tích từng câu tục ngữ trong văn bản theo những nội dung sau:

Câu

Nghĩa câu tục ngữ

Giá trị câu tục ngữ

Giá trị kinh nghiệm mà câu tục ngữ thể hiện

1

Con người quý giá hơn tiền bạc

Khẳng định và đề cao giá trị con người

Câu tục ngữ khuyên răn dạy con người biết quý trọng bản thân. Đồng thời khuyên con người phải biết tạo lập giá trị tự thân

2

Răng, tóc luôn luôn là phần thể hiện tính nết của con người

Nhắc nhở con người ta cần phải biết chăm chút từng yếu tố thể hiện hình thức cũng như về tính nết tốt đẹp của con người

Câu tục ngữ như muốn rèn dũa con người từ những điều nhỏ nhất về hình thức trở đi cho đến nhân cách.

3

Tất cả những khó khăn về vật chất vẫn phải sống trong sạch, thiện lương

Ngay ở rong hoàn cảnh khó khăn, cần giữ nhân cách tốt đẹp nhất.

Khuyên răn con người nên không được tham lam, làm liều ngay cả khi thiếu thốn hay gặp tình huống khó khăn.

4

Câu tục ngữ đã khuyên con người cần phải học cách ăn, nói… đúng chuẩn mực nhất.

Con người cũng cần phải học các hành vi ứng xử văn hóa

Việc chúng ta học cách ăn nói, giao tiếp lịch sự, hòa ái với mọi người thì khiến cuộc sống tốt đẹp hơn.

5

Ai ai cũng cần phải có thầy cô hướng dẫn, dạy bảo

Luôn phải coi trọng vị thế cũng như về vai trò của người thầy trong giáo dục

Câu tục ngữ như khuyên con người biết lễ nghĩa, tôn kính thầy cô giáo.

6

Luôn đề cao việc học từ những người gần gũi thân thuộc như là tình cảm bạn bè

Việc học quan trọng và học mọi lúc, học ở mọi người. Học không chỉ học ở thầy cô mà cần học ở bạn bè, những người xung quanh nữa

Việc tiếp thu kiến thức học không chỉ bó hẹp ở người thầy.

7

Khuyên con người cần phải biết yêu thương người khác cũng giống như yêu bản thân mình

Luôn đề cao cách ứng xử hòa ái của con người

Nhằm giáo dục con người biết yêu thương, vị tha hơn.

8

Khuyên con người cũng phải biết nhớ ơn người cho trái ngọt, quả lành

Luôn phải biết ơn người mang lại thành quả cho mình hưởng thụ

Nhắc đến nghĩa cử đền ơn đáp nghĩa

9

Cứ nhiều cá thể gộp lại sẽ tổng hợp được sức mạnh làm việc lớn hơn đơn độc

Câu tục ngữ khẳng định sức mạnh của sự đoàn kết

Đã giáo dục về lối sống tập thể, đồng thời tránh những tiêu cực cá nhân

soan bai tuc ngu ve con nguoi va xa hoi 1 1 - Soạn bài tục ngữ về con người và xã hội 7

Soạn bài tục ngữ về con người và xã hội 7

Câu 3 (trang 13 SGK ngữ văn 7 tập 2)So sánh hai câu tục ngữ sau:

– Không thầy đố mày làm nên.

– Học thầy không tày học bạn.

Theo em, những điều răn trong hai câu tục ngữ trên mâu thuẫn với nhau hay bổ sung cho nhau? Vì sao? Em hãy nêu một vài cặp câu tục ngữ tưởng như ngược nhau nhưng lại bố sung cho nhau.

So sánh hai câu tục ngữ:

– Giống: Cả hai câu tục ngữ lại đều đề cao việc học tập, học hỏi, chỉ có học tập. Đồng thời mỗi người cũng biết tìm thầy mới có thể thành tài, đóng góp được cho xã hội thêm văn Minh, giàu đẹp hơn.

– Khác:

+ Câu tục ngữ “Không thầy đố mày làm nên”: Như cũng đã khẳng định tầm quan trọng, vai trò của người thầy trong giáo dục ở mỗi một giai đoạn.

+ Học thầy không tày học bạn: Câu tục ngữ cũng đã mở rộng môi trường học, có thể học ở bất cứ đâu, học ngay từ bạn bè cũng chính là người mang lại kiến thức cho ta.

– Không thể phủ nhận được chính những lời khuyên răn trong hai câu tục ngữ này không mâu thuẫn, hay cũng không trái ngược nhau mà bổ sung lẫn nhau chặt chẽ hơn. Đó là một sự hợp lí khi đề cao việc mở rộng môi trường, phạm vi học hỏi không ngừng mở rộng.

– Một số câu tục ngữ tương tự dó là: Câu “Bán anh em xa mua láng giềng gần”, “Xảy đàn tan nghé”, “Máu chảy ruột mềm”.

Câu 4 (trang 13 sgk ngữ văn 7 tập 2) Chứng minh và phân tích giá trị của các đặc điểm sau trong tục ngữ:

– Diễn đạt bằng cách so sánh:

+ Câu tục ngữ “Học thầy không tày học bạn”: Thể hiện được mối quan hệ so sánh được thể hiện rõ ràng thông qua từ “không tày”

+ Câu “Một mặt người bằng mười mặt của”: Mang được hình thức so sánh, với đối lập đơn vị chỉ số lượng như một – mười để khẳng định sự quý giá của con người với vật chất.

– Diễn đạt bằng hình ảnh ẩn dụ:

+ Câu tục ngữ “Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ”: Mang được tính ẩn dụ ngựa – nghĩa đen, thì khi chuyển sang nghĩa bóng là con người. Thông qua đây có thể thấy được một cá thể trong một tập thể, cần được tương hỗ bằng sự yêu thương đùm bọc nhau.

+ Câu “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”: Từ “cây” – “quả” theo nghĩa đen chuyển sang thành quả và là người có công giúp đỡ sinh thành nên phải biết ơn họ.

– Dùng từ và câu có nhiều nghĩa:

+ Cái răng, cái tóc là góc con người: răng, tóc được hiểu là những yếu tố hình thức nói chung – hình thức nói lên lối sống, phẩm cách

+ Câu “Đói cho sạch, rách cho thơm”: Người ta không những “đói”, “rách” không mà còn chỉ thiếu thốn cũng như biết bao nhiêu sự khó khăn nói chung. Sạch, thơm chỉ việc giữ gìn nhân cách, tư cách của chính con người.

Luyện tập

Câu hỏi (trang 13 SGK): Tìm những câu tục ngữ đồng nghĩa hoặc trái nghĩa với những câu tục ngữ trong Bài 19 đã học.

Câu tục ngữ đồng nghĩa: “Máu chảy ruột mềm”, “Chết vinh còn hơn sống nhục”

Các câu tục ngữ trái nghĩa: “Được chim bẻ ná, được cá quên nơm” hay câu tục ngữ “Trọng của hơn người”.

Để học bài học được tốt hơn nữa các em tự trau dồi cho mình thêm những câu tục ngữ về con người để buổi học thêm sôi nổi hơn. Bằng việc tái hiện lại kiến thức bám chắc các câu hỏi trong sách giáo khoa Giải văn đã tập trung giải thích ý nghĩa, gợi ý câu trả lời ngắn gọn nhất hi vọng đây sẽ là tài liệu bổ ích cho các em học sinh.

Chúc các em học tập tốt!

Minh Nguyệt

Xem thêm:  Viết đoạn văn ngắn từ 6-8 câu nêu cảm nghĩ về bài thơ Rằm tháng Giêng
Topics #Soạn bài tục ngữ về con người và xã hội 7 #Soạn văn #Tục ngữ #Tục ngữ về con người và xã hội