Đề bài: Phát biểu cảm nghĩ về bài Rằm tháng Giêng

Bài làm:

“Ánh trăng” hay “trăng” luôn là người bạn đồng hành với các cán bộ chiến sĩ cách mạng trong những năm tháng hoạt động cách mạng gian lao có người đã coi “ánh trăng thành tri kỷ”. Hồ Chí Minh là một điển hình trong số đó, thơ Bác luôn dào dạt và đầy ắp ánh trăng. Trong giai đoạn hoạt động, trú chân tại chiến khu Việt Bắc của cuộc kháng chiếng chống thực dân Pháp, Bác viết rất nhiều thơ về cảnh sắc tự nhiên nhất là về “trăng” tiêu biểu tromng số đó phải kể đến bài thơ “Rằm tháng Giêng” được viết ngay trong đêm họp bàn với những chiến sĩ hoạt động cách mạng, trên dòng sông trăng, giữa bầu trời trăng của đêm rằm tháng riêng mùa xuân 1948.

Bài thơ “Rằm tháng Giêng” được Hồ Chí Minh viết bằng chữ hán với thể thơ tứ tuyệt truyền thống đậm đã bản sắc dân tộc, nguyên bản như sau:

“Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên

Xuân giang, xuân thủy, tiếp xuân thiên

Yên ba thâm tứ đàm quân sự

Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền”

Và được Xuân Thủy dịch thành thể thơ lục bát như sau:

“Rằm xuân lồng lộng trăng soi

Sông xuân nước lẫn bầu trời thêm xuân

Giữa dòng bàn bạc việc quân

Đếm về bát ngát trăng ngân đầy thuyền”

Bản dịch này của tác giả Xuân Thủy rất hay nhưng có đôi chỗ kém hợp lý, vô ý là đánh mất đi ý thơ trong nguyên tác của Hồ Chí Minh. Thứ nhất là mất đi thể thơ vốn có là thể thơ tứ tuyệt được tác giả thay bằng một thể thơ truyền thống khác của dân tộc – thơ lục bát. Thứ hai là hai câu thơ đàu tác giả dịch tuy hay, nhưng chưa thoát hết ý thơ, nguyên tác là đêm nay, đúng đêm rằm của tháng giêng cũng nhân lúc trăng vừa tròn nhưng Xuân Thủy chỉ dịch được ý trăng tròn đêm rằm tháng giêng. Sang đến câu thơ thứ hai ở nguyên bản của Hồ Chí Minh có đến ba từ “xuân” được lặp lại nhưng trong dịch thơ của Xuân Thủy chỉ có hai từ “xuân”.

Xem thêm:  Cảm nghĩ về người thân thiết nhất

Bài thơ là bức tranh sinh đọng về cảnh sắc thiên nhiên đêm rằm tháng giêng ẩn sâu trong cảnh sắc ấy là hình ảnh của con người với công việc quan trọng – “việc quân”.

kenhtailieu img - Phát biểu cảm nghĩ về bài Rằm tháng Giêng

Phát biểu cảm nghĩ về bài Rằm tháng Giêng

Đến với hai câu thơ đầu hình ảnh của đêm “Rằm tháng Giêng” được tác giả vẽ lên với hình ảnh của “trăng” sinh động, đày lôi cuốn:

“Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,

Xuân giang, xuân thủy, tiếp xuân thiên.”

“Rằm” là lúc “trăng” tròn nhất, “ánh trăng” sáng nhất của một tháng, bài thơ được tác giả viết vào đêm rằm tháng giêng với ánh trăng sau những ngày đông bị khuất mờ nay hiện ra to tròn với ánh sáng chiếu roi hiền hòa. Đến đây tác giả như ngầm nói về tình thế của cách mạng nước nhà sau những ngày bàn tính, chuẩn bị thì giờ là lúc ta phải chiến đấu thực tiễn. Không gian của “xuân”, của “trăng” được tác giả miêu tả kỹ hơn ở câu thơ thứ hai. Ánh trăng ở đây không chỉ trên bầu trời cao rộng mà khi rọi xuống dòng sông, sông biến thành dòng sông đầy trăng, ánh trawnh như nhịp cầu nối liền sông và bầu trời đầy trăng kia tạo thành “xuân thiên” cả dòng trăng, sông trăng và bầu trời đầy ánh trăng, ánh trăng sáng soi rõ con đường cách mạng, ánh sáng của độc lập, tự do được tác giả liên tưởng thông qua hình ảnh của ánh trăng. Cũng giống như trong bài “Cảnh khuya” trước đó Hồ Chí Minh hình dung ánh trăng “bóng lồng hoa” như những bông hoa, cánh hoa tươi đẹp, thơm ngát của nhân dân tung hô mừng chiến thắng của chiến sĩ bộ đội ngày trở về.

Xem thêm:  Phân tích truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao

Hai câu thơ đầu là bức tranh cảnh sắc thiên nhiên trong đêm “Rằm tháng Giêng” thơ mộng đến huyền ảo thì sang đến hai câu thơ cuối là bức tranh về công việc, hình ảnh của con người xuất hiện:

“Yên ba thâm tứ đàm quân sự,

Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền.”

Nếu như hai câu đầu không gian được thống trị bởi “ánh trăng” thì hai câu thơ cuối “ánh trăng” như thu mình lại trước con người chỉ ở “mạn thuyền”. Tác giả miêu tả công việc của mình và những cán bộ chiến sĩ là bàn chuyện quân, chuyện về cách mạng về những bước tiến tiếp của kháng chiến chống thực dân Pháp. Hình ảnh trăng gần gũi khi con người làm việc, song hành cùng con người vượt qua khó khăn, không gian đêm vắng tĩnh lặng cũng là thể hiện cho bao khó khăn, thử thách trước mặt người chiến sĩ nói chung và chính bản thân tác giả nói riêng không quản ngại hoàn cảnh mà hang say bàn việc nước. Không gian được Hồ Chí Minh miêu tả là trên chiếc thuyền nhỏ ở giữa dòng sông là nơi bí mật quân địch khó lòng phát hiện được.

Qua bài thơ “Rằm tháng Giêng” hay còn gọi là “Nguyên Tiêu” của Hồ Chí Minh là hoàn cảnh thực tiễn của cách mạng nước nhà những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp phải sống trong núi rừng thiếu thốn để ẩn lấp. Nhưng không vì thế mà làm vơi đi ý trí đánh đuổi kẻ thù của Bác, không những thế Bác còn sống hòa hợp với thiên nhiên, yêu thiên nhiên.

Xem thêm:  Phát biểu cảm nghĩ về ca dao dân ca Những câu hát về tình yêu quê hương, đất nước, con người

Hằng