Đề bài: Phân tích bài thơ Tức cảnh Pác Bó của tác giả Hồ Chí Minh

Bài làm

Bài thơ “Tức cảnh Pác Bó” được đánh giá chính là một trong những tác phẩm thơ được viết theo thể thất ngôn tứ tuyệt vô cùng đặc sắc. Thông qua bài thơ này người đọc cũng cảm nhận thấy được niềm vui của Người, đồng thời thể hiện được niềm tin mãnh liệt vào Cách mạng cho dù có khó khăn như thế nào đi chăng nữa.

Sáng ra bờ suối, tối vào hang

Cháo bẹ, rau măng vẫn sẵn sàng.

Bàn đá chông chênh, dịch sử Đảng,

Cuộc đời cách mạng thật là sang!

Bài thơ được sáng tác chính trong tình hình thế giới có nhiều biến động lớn. Lúc bấy giờ thì thực dân Pháp đầu hàng phát xít Đức. Chính lúc này đây thì Bác đang hoạt động bí mật ở Côn Minh (Vân Nam, Trung Quốc). Trong khoảng tháng 2 năm 1941, Bác Hồ cũng đã về nước và chọn Pác Bó làm căn cứ để từ đây trực tiếp lãnh đạo được phong trào cách mạng giải phóng dân tộc. Có thể nói được rằng cũng chính trong hoàn cảnh sống của Bác lúc này vô cùng khó khăn và cũng lại vô cùng thiếu thốn. Thế nhưng đáng nói ở đây cho dù có thiếu thốn, gian khổ không làm Bác bận lòng một chút nào. Mà ở đây Bác cũng đã dành trọn tâm huyết để lãnh đạo chính phong trào cách mạng cho nên Người cũng quên hết mọi gian nan; một mực phấn chấn và đặc biệt người cũng lại rất tin tưởng vào tương lai tươi sáng của đất nước.

Xem thêm:  Nghị luận xã hội về vấn đề tiết kiệm của mọi người

Người đọc cũng dễ nhận thấy được ngay ở ba câu đầu của bài thơ tả cảnh sống và làm việc của Bác. Câu đầu tiên như miêu tả và như cũng đã nói về nơi ở, câu thứ hai nói về cái ăn tiếp đến câu thứ ba nói về phương tiện làm việc của Bác. Cuois cùng thì ở câu thứ tư đậm chất trữ tình, và ở câu thơ này dường như cũng đã lại nêu cảm tưởng của Bác về cuộc sống của mình lúc bấy giờ. Thực tế có thể nhận thấy được chính trong hiện thực gian khổ, khó khăn biết bao nhiêu thì chính tâm hồn Bác vẫn ngời sáng một tinh thần cách mạng lớn bấy nhiêu.

Sáng ra bờ suối, tối vào hang

Câu thơ như miêu tả được không gian sinh hoạt của Bác ở hang Cốc Bó. Không gian này được chia ra một là hang, hai là suối. Và ngay cả hành động cũng chia hai đó là ra suối, vào hang. Thông qua câu thơ này người đọc dường như biết được chính thời gian biểu hằng ngày đều đặn của Bác. Có lẽ rằng chính cái gian khổ của hoàn cảnh sống của Bác và cũng chính sự hiểm nguy do kẻ thù luôn rình rập… tất cả dường như cũng đã lại đều như lặn chìm, tan biến trước phong thái an nhiên, tự tại của Bác Hồ đó là:

Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.

Câu thơ như tái hiện, miêu tả được bữa cơm đơn sơ, đạm bạc của Bác. Bữ cơm của Bác lúc này đây dường như cũng chỉ quanh quẩn chỉ có cháo ngô và măng đắng, măng nứa, rau rừng sẵn có và ăn cứ hết ngày này sang ngày khác. Từ “vẫn sẵn sàng” đồng nghĩa với việc tất cả các thứ đó luôn luôn có sẵn xung quanh. Hình ảnh thơ cũng thật đồng điệu và tương ứng với nhau đó là hình ảnh cháo bẹ, rau măng được đối với Sáng ra, tối vào thật giống như chính nhịp điệu an nhiên, khoan hòa bên trong. Thực sự cũng chính chữ vẫn sẵn sàng mà Bác dùng như cũng đã nâng câu thơ lên thành một lời bình phẩm thật hay và cũng chính với giọng điệu lạc quan, gần như tự hào và an nhiên nhưng với mức độ cao hơn rất nhiều lần.

Xem thêm:  Kể lại một kỉ niệm sâu sắc về tình bạn tuổi học trò

kenhtailieu img - Phân tích bài thơ Tức cảnh Pác Bó của tác giả Hồ Chí Minh

Phân tích bài thơ Tức cảnh Pác Bó

Nếu như ở hai câu thơ đầu tả thực, câu thơ thứ ba mà Bác miêu tả là những câu thơ như cũng vừa tả thực vừa trữ tình. Ngay chính ở trên chưa có bóng dáng con người thì đến đây chúng ta thấy được con người đã hiện ra sống động và có hành động rõ ràng và chân thật nhất:

Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng,

Từ “Chông chênh” thì từ lấy chính vốn nghĩa là không vững, không có chỗ dựa chắc chắn nào cả. Chiếc bàn làm việc mà chông chưa hẳn là câu thơ hoàn toàn tả thực mà nó còn ngụ ý và nhằm chỉ tới đặc điểm của cái bàn đá cụ thể mà là ẩn dụ về chính cái tình thế muôn vàn khó khăn của cách mạng nước ta cũng như cách mạng thế giới lúc bấy giờ. Bàn đá chông chênh là như thế, tuy nhiên thì câu thơ toát lên một tư thế chủ động, đồng thời cũng thật vững vàng trước mọi nguy nan của Bác Hồ.

Người đọc nhận thấy được nếu ở ba câu thơ đầu thì cũng chính niềm vui, niềm tự hào lúc này đây dường như cũng lại còn ẩn chứa bên trong thì đến câu thơ kết, niềm vui ấy thực sự đã bộc lộ rõ ràng qua từ ngữ cũng như các tiết tấu và âm hưởng. Tất cả những cái nghèo nàn, thiếu thốn vật chất kia dường như nó cũng đã được chuyển hóa thành cái giàu sang tinh thần rồi. Bác Hồ lúc này đây cũng đánh giá hiện thực ấy với nụ cười hóm hỉnh, thâm thúy của một triết nhân:

Xem thêm:  Soạn bài tóm tắt văn bản tự sự

Cuộc đời cách mạng thật là sang!

Tất cả những gian nan, vất vả cũng như tan biến vào cái nhịp tuần hoàn, thư thái ấy. Khó khăn vất vả là thế nhưng với Bác cảm nhận được cuộc đời cách mạng là sang. Không sai chút nào khi nói tinh thần của bài thơ tụ lại cả ở từ “sang” độc đáo này. Chính niềm tin, niềm tự hào của Bác tỏa sáng cả bài thơ khiến cho độc giả như thêm yêu thêm kính trọng Bác hơn

Bài thơ tứ tuyệt “Tức cảnh Pác Pó” cũng thật ngắn gọn nhưng đã giúp chúng ta hiểu thêm về một quãng đời hoạt động của Bác Hồ. Bác cũng đã biết vượt lên mọi khó khăn, gian khổ thì Bác vẫn sống ung dung và thanh thản luôn lo cho dân cho nước.

Minh Tân