Đề bài: Phân tích bài thơ Đất Nước của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm

Bài làm

Đất nước thực sự là một trong những cái tên thật gần gũi những cũng thật thiêng liêng biết bao nhiêu. Và hình ảnh đất nước luôn luôn là một trong những hình ảnh dễ đi vào thơ ca nhất với biết bao nỗi niềm. Mỗi nhà thơ lại có cái nhìn thật mới mẻ thế nhưng đối với nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm người đọc dường như cũng đã miêu tả được một cái nhìn toàn vẹn về đất nước. Với lỗi viết thơ mang đậm chất trữ tình chính luận nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm đã gửi gắm và tạo lên khuôn mặt đứ con tình thần của mình mang tên “Đất nước”.

Ngay ở phần mở đầu đoạn trích người đọc cũng lại cảm nhận được đó chính là giọng thơ nhẹ nhàng . Thế rồi đó cũng chính là một lời thủ thỉ thật tâm tình. Không những vật Nguyễn Khoa Điềm cũng đã kết hợp với hình ảnh thơ bình dị gần gũi đưa ta trở về với cội nguồn đất nước được thể hiện rõ ràng nhất:

Khi ta lớn lên Đất nước đã có rồi

Đất Nước có trong những cái ngày xửa

Ngày xưa mẹ thường hay kể

Đất Nước bắt đầu từ miếng trầu abây giờ bà ăn

Đất Nước lớn lên khi dân mình biết

trồng tre mà đánh giặc .

Thực sự đối với Nguyễn Khoa Điềm thì đất nước ở đây trước hết không phải là một khái niệm trừu tượng viển vông, khó hiểu ở đâu đâu. Đất nước với ông cũng chính là những gì rất gần gũi, thân thuộc nhất, thân thiết nhất ở ngay trong cuộc sống bình dị của mỗi con người Việt mỗi chúng ta. Đầu tiên Đất Nước hiện hình trong câu chuyện cổ tích thật hay với cách kể quen thuộc của mẹ, của bà đó là những câu “ngày xửa ngày xưa” . Tất cả điều này như cũng đã xây dựng lên một Đất nước Việt Nam thực sự bao dung hiền hậu và cũng thật là thủy chung và sắt son trước tình nghĩa anh em. Đồng thời cũng vô cùng quyết liệt khi chống quân xâm lược đất nước ta. Thực sự chính hình ảnh mỗi quả cau, miếng trầu, cây tre đều gợi về một vẻ đẹp tinh thần Đất nước xinh đẹp và nó dường như cũng đã lại đều thấm đẫm ngọn nguồn lịch sử dân tộc ta.

Xem thêm:  Trong một bức thư bàn luận về văn chương, Nguyễn văn Siêu có viết: "Văn chương [...] có loại đáng thờ, có loại ko đáng thờ. Loại không đáng thờ là loại chỉ chuyên chú ở văn chương. Loại đáng thờ là loại chuyên chú ở con người". Hãy phát biểu ý kiến về quan niệm trên.

Đất nước đối với Nguyễn Khoa Điềm lúc còn là hiện thân của những phong tục tập quán ngàn đời của dân tộc. Nó cũng chính là minh chứng của một dân tộc giàu truyền thống văn hóa không hỉ vậy lại còn giàu cả tình yêu thương gắn bó với mái ấm gia đình. Những câu thơ ngọt ngào như cứ thủ thỉ người đọc “Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn” đã nói lên tấm ân tình thực sự thủy chung của con người, Người đọc cũng có thẻ cảm nhận ra được hình ảnh gừng và muốn luôn luôn nhắc nhớ đến tình nghĩa và sự thủy chung son sắt.

Thế rồi gương mặt của đất nước còn là thành quả của công cuộc lao động thực sự cũng rấtvất vả để sinh tồn, để dựng xây nhà cửa đó là những câu thơ:

Cái kèo cái cột thành tên

Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng

Đất Nước có từ ngày đó

Đọc những câu thơ trên người ta nhận thấy được khái niệm đất nước như đã được nhà thơ kéo gần gũi hơn rất nhiều. Nó đã cụ thể hơn, thân thuộc hơn nữa bởi đất nước này theo tác giả nó gắn liền với quan niệm “Đất nước của nhân dân”.

Đọc tiếp những câu thơ như cũng chính bằng những trò chuyện tâm tình với mỗi nhân vật đối thoại tưởng tượng, tác giả Nguyễn Khoa Điềm đã thật khéo léo và cũng đã diễn giải khái niệm đất nước theo kiểu riêng của của chính mình thông qua hình ảnh:

Đất là nơi anh đến trường

Nước là nơi em tắm

Đất Nước là nơi ta hò hẹn

Đất Nước là nơi em đánh rơi chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm

Người đọc ở đây dường như cũng có thể cảm nhận được hình ảnh đất nước không phải là theo không gian địa lý nữa mà nó lại gắn liền với không gian sinh hoạt của mỗi người, của tình yêu lứa đôi của những gì thân thuộc nhất. Hình ảnh chiếc khăn, hay những hình ảnh quen thuộc trong đoạn thơ Nguyễn Khoa Điềm cũng đã sử dụng tinh tế những biểu tượng này mà nói đến đất nước cũng như con người với tình cảm đắm say.

Xem thêm:  Những thành công nghệ thuật nổi bật của Nguyễn Thi trong Những đứa con trong gia đình.

kenhtailieu img - Phân tích bài thơ Đất Nước của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm

Phân tích bài thơ Đất Nước của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm

Không chỉ dừng lại ở đó thì hình ảnh của đất nước của Nguyễn Khoa Điềm lúc này đây dường như cũng đã lại trường tồn trong không gian và thời gian. Nhắc nhớ về hình ảnh đất nước gắn với những câu chuyện cổ, những tích xưa để nói về nguồn cuội mà khiến cho con người ý thức hơn về trách nhiệm của chính mình.

Những ai đã khuất

Những ai bây giờ

Yêu nhau và sinh con đẻ cái

Gánh vác phần người đi trước để lại

Dặn dò con cháu chuyện mai sau

Có lẽ rằng chính với cảm hứng thơ của tác giả có vẻ phóng túng thật độc đáo và cũng thật tự do nhưng thật ra đây là một hệ thống lập luận khá rõ ràng và mạch lạc mà Nguyễn Khoa Điềm đã gửi gắm vào trong đó. Thực sự trong chiều rộng của không gian lãnh thổ địa lý hay là chiều dài lịch sử, bề dày của văn hóa lối sống của nhân dân cũng đã được tác giả phác họa cẩn thận nhất. Cũng chính với ba phương diện ấy được thể hiện gắn bó và nó cũng thật thống nhất với nhau tạo ra một cách lý giải và suy tưởng về hình ảnh dất nước đẹp nhất, gần gũi nhất.

Trong anh và em hôm nay

Đều có một phần đất nước

Đất nước thực sự cũng đã thấm tự nhiên vào máu thịt, đã hóa thành máu xương của mỗi con người. Có lẽ chính vì thế sự sống của mỗi cá nhân không phải là riêng của mỗi con người mà là của cả đất nước. Như chúng ta cũng biết được rằng chính mỗi con người đều thừa hưởng ít nhiều di sản văn hóa vật chất cũng như là tinh thần cho nên cũng phải có ý thức và trách nhiệm bảo vệ đất nước, tạo ra đất nước muôn đời. Quan niệm đất nước của nhân dân lại một lần nữa thể hiện trong câu thơ và người dân cũng chính là chủ nhân tương lai chủ nhân thực tại của đất nước.

Xem thêm:  Phát biểu cảm nghĩ về bài Động Phong Nha của Trần Hoàng

Và ở đâu trên khắp ruộng đồng gò bãi

Chẳng mang một dáng hình, một ao ước, một lối sống ông cha

Ôi ! Đất nước sau bốn nghìn năm đi đâu ta cũng thấy

Những cuộc đời đã hóa núi sông ta

Thực sự nhà thơ đã gửi gắm một cái nhìn khá sáng tạo, mang được tư tưởng Đất nước của nhân ta. Không hề ca ngợi các triều đại, không nói đến những anh hùng được sử sách lưu danh mà ở đây nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm như cũng chỉ tập trung nói đến những con người vô danh, bình thường, bình dị. Và với ông đất nước chính là của nhân dân và của cả những người dân bình dị.

Họ đã sống và chết

Giản dị và bình tâm

Không ai nhớ mặt đặt tên

Nhưng họ đã làm ra Đất nước

Đất nước này là Đất nước nhân dân

Đất nước của Nhân dân, Đất nước của ca dao thần thoại

Cho đên câu thơ này người đọc cũng cảm nhận thấy được đây cũng chính là một định nghĩa giản dị, dường như nó cũng lại thạt bất ngờ về Đất nước của chúng ta. Và đất nước gần gũi gắn liền với câu ca dao, thần thoại gợi nhắc con người chúng ta biết quý trọng cũng như bảo vệ những truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Khép lại những vần thơ đậm chất suy tưởng của Nguyễn Khoa Điềm người đọc cũng lại có một cái nhìn thật mới lạ với hình ảnh đất nước quen thuộc. Đồng thời bài thơ cũng lại đã góp thêm thành công cho mảng thơ viết về Đất nước .

Minh Tân