Phân tích bài thơ Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ

Bài làm

Thơ văn từ xưa đến nay luôn được coi là tấm gương phản chiếu tâm hồn, tính cách, phong cách và tư tưởng của chính mỗi nhà văn nhà thơ. Trong văn chương, thơ văn và người sáng tác thường đồng điệu cùng một thể niệm suy nghĩ. Nguyễn Công Trứ là một trong những nhà văn rất biết cách thể hiện mình trong thơ văn, chân dung ông qua thơ. Bài thơ Bài ca ngất ngưởng là bài thơ thể hiện rất rõ tinh thần ấy.

Nguyễn Công Trứ vốn nổi tiếng là một con người tài đức vẹn toàn, không chỉ giỏi thơ văn, ông là một nhân vật rất có tầm trong chốn quan trường. Bình sinh ông lo được chuyện Đông, chuyện Tây, chẳng ngán ngẩm bất cứ hạng người nào cả. Ông dựng xây được cho mình cho đứng trong thiên hạ, đồng thời cũng dựng xây cho mình cái cá tính, cái tôi để cho vạn người biết đến đều phải e dè. Ông có lòng trung quân ái quốc cao cả, nhưng cái lối sống phong kiến mà chẳng phong kiến, coi thường đời mà cũng chẳng ra phường coi thường đời ấy khiến thiên hạ phải lấy chuyện mà có lời bình phẩm rất nhiều.

Bao trùm lên cả bài thơ là hình tượng con người của chính tác giả, nhà thơ, nhà quân sự tài ba lỗi lạc, lừng lẫy. Một con người mà người đời nhìn nhận là có phong cách sống khá ngông nghênh, và chính ông, cũng chưa bao giờ phủ nhận điều đó, cũng nhận mình là kẻ "ngất ngưởng". Nhưng cái "ngất ngưởng" ấy không phải là cái sự dởm đời, không phải là cái tính cách hợm hĩnh. Mà cái " ngất ngưởng" đó xuất phát ở cái ý thức về tài năng, phẩm giá của bản thân. Thấy được mình hơn đời, hơn người và luôn tự tin vào chính bản thân mình. Cái "ngất ngưởng" ấy thể hiện được thể hiện rất rõ trong bài thơ này, thể hiện được lối sống rất độc đáo, rất khác người, mang vẻ đẹp phóng túng, ngang tàn của một tâm hồn lớn, nhân cách lớn của Nguyễn Công Trứ – nhân vật trữ tình trong bài thơ này.

Xem thêm:  Có ý kiến cho rằng: Người có tính tự chủ là người luôn hành động theo ý mình mà không cần quan tâm đến hoàn cảnh và những người xung quanh. Anh (chị) có tán thành ý kiến trên không? Hãy cùng các bạn thảo luận và bày tỏ quan điểm của mình.

Mở đầu bài thơ, cái chất trong thơ cũng như cái chất trong tâm hồn của nhân vật ấy được thể hiện một cách không thể gây bất ngờ hơn:

"Vũ trụ nội mạc phi phận sự"

Câu thơ toàn âm Hán vang lên như một sự khẳng định, không có chuyện gì trong trời đất không phải phận sự của ông. Câu nói rất chắc, rất sảng, đầy phong độ, mang ý thức rõ ràng của một con người nhận thức được sâu sắc vị trí cũng như trách nhiệm của bản thân. Nguyễn Công Trứ là một người rất coi trọng chí hướng làm trai, chí hướng nam nhi. Đối với ông đã làm trai là phải có danh với trời đất, sống có tầm vóc và có trách nhiệm với non sông đất nước. Sống đẹp và có ích đối với ông là phải hướng đến lẽ sống tập thể tích cực. Và muốn thực hiện được điều đó, người làm trai phải có công danh, lập được nghiệp lớn thì mới làm nên việc đại sự. Câu thơ thứ hai: "Ông Hi Văn tài bộ đã vào lồng" nghe có vẻ khá mâu thuẫn với phong cách của ông, nhưng điều đó cũng khá thiết thực. Ông tự gọi mình là ông Hi Văn, tự coi mình là con người có tài và có thể làm nên việc lớn nhưng cũng tự thấy rằng, làm quan như việc bị nhốt vào lồng. Tuy nhiên, có làm quan mới có thể làm được những điều lớn lao.

Xem thêm:  Nêu 3 dẫn chứng để chứng minh tầm quan trọng của cách học

"Khi thủ khoa, khi tham tán, khi tổng đốc Đông

Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng

Lúc bình Tây, cờ đại tướng

Có khi về Phủ doãn Thừa Thiên"

phan tich bai tho bai ca ngat nguong cua nguyen cong tru chon loc hay nhat - Phân tích bài thơ Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ chọn lọc hay nhất

Phân tích bài thơ Bài ca ngất ngưởng

Thái độ sống ngất ngưởng của ông Nguyễn Công Trứ không chỉ có từ khi ông đương thời có quyền lực, chức tước mà ngay cả khi về nghỉ hưu, không làm quan nữa, cái ngất ngưởng ấy vẫn được thể hiện một cách vô cùng ổn định. Phải chăng khi ra khỏi chốn quan trường, được tháo lồng sổ cũi, không còn phải chịu sự ràng buộc nữa thì ông càng trở nên "ngất ngưởng" nhiều hơn. Nhưng cách "ngất ngưởng" của ông khác người, khác đời quá. Trong cung cách sống cứ thích phô diễn sự ngược đời, người đời cưỡi ngựa thì ông lại cưỡi bò và đeo nhạc ngựa thung dung đi trong tư thế:

"Tây kiếm cung mà nên dạng từ bi

Gót tiên đeo đủng đỉnh một đôi dì

Bụt cũng nực cười ông ngất ngưởng"

Và không chỉ trong phong cách sống, mà trong cách nghĩ, cách cảm nhận về thế sự và cuộc đời của ông cũng đậm sự "ngất ngưởng". Ông không bao giờ đánh đồng sự được mất, lúc nào cũng mang thái độ lạc quan, bình thản trước cuộc đời, không bao giờ nghĩ nhiều, không bao giờ phải thấy sầu muộn:

"Được mất dương dương người tái thượng

Khên chê phơi phới ngọn Đông phong"

Rồi trong xã hội phong kiến bao nhiêu luật lệ hà khắc cũng chẳng làm khó được ông, ông vẫn cứ ngông nghênh vượt qua hết những khuôn mẫu và lễ nghi, còn bình thản thể hiện trước bàn dân thiên hạ như một sự thách thức, như một sự chòng ghẹo cuộc đời. Khi mà những con người ở ngoài kia xã hội cứ phải đấu tranh thế này, thể hiện thế kia, không dám thế này, sợ sệt thế kia thì ông cứ:

Xem thêm:  Phân tích bài Một thời đại trong thi ca của Hoài Thanh

"Khi ca, khi tửu, khi cắc, khi tùng

Không phật, không tiên, không vướng tục

Tuy nhiên, xét sau cùng ông là một người sống rất có đạo nghĩa:"Nghĩa vua tôi cho trọn đạo sơ chung". Câu thơ vang lên như một lời khẳng định về một tính cách, một nhân phẩm, đó là ông luôn hướng mình suy nghĩ cho cái chung, luôn muốn dùng chính tài năng của mình để công hiến cho thời đại mình sống. Cái quan niệm: "Đã mang tiếng ở trong trời đất/ Phải có dạnh gì với núi sông" cũng đồng điệu với điều tâm niệm của ông ở trên 

Kết thúc bài thơ, Nguyễn Công Trứ viết: "Trong triều ai ngất ngưởng như ông" câu thơ mang nghĩa rất lấp lửng, vừa như hỏi, vừa như trả lời, vừa như sự tự hào, lại vừa như sự tự trào, vừa là cách ông nhận xét về ông, nhưng cũng mang hàm nghĩa ông đang nói người đời. Ai có thể sống được như ông, dám sống như ông hay lại sợ hết cái nọ rồi lại sợ cái kia. Còn ông, cứ vô tư mà sống, cứ ngẩng cao đầu mà sống.

Cái ngất ngưởng của "Nguyễn Công Trứ" để cho người đời phải nhắc đến rất nhiều, ông không cho cái ngất ngưởng ấy là hay, ông cũng không cổ súy người ta ngất ngưởng theo mình. Ông chỉ muốn sống một cuộc đời đáng sống. Điều này rất khác đời, khác người nhưng cũng chẳng ảnh hưởng đến ai. Cái "ngất ngưởng" của ông cho thấy sự phá cách, một phong cách sống đúng là hơn đời.

Minh