Đề bài: Phân tích 8 câu đầu bài thơ Việt Bắc của nhà thơ Tố Hữu

Bài làm

Tố Hữu từ lâu cũng đã được nhắc nhớ chính là nhà thơ trữ tình chính trị, cách mạng sâu sắc. Thơ Tố Hữu cũng là hồn thơ tiêu biểu cho thơ ca cách mạng Việt Nam. Trong thơ của ông luôn luôn hiện hữu lẽ sống lớn, tình cảm lớn của con người Cách mạng. Thơ ông đậm đà tính dân tộc ngay ở chính trong nội dung và hình thức thể hiện. Không quá lời chút nào khi người ta nói bài thơ “Việt Bắc” là đỉnh cao của thơ Tố Hữu và hơn thế nữa bài thơ cũng là đỉnh cao của thơ ca kháng chiến chống Pháp. Bài thơ Việt Bắc đã tạo được những thiện cảm với người đọc ngay chính từ 8 câu thơ đầu trong bài.

Thi phẩm đặc sắc “Việt Bắc” ra đời lấy bối cảnh trong cuộc chia tay thật là đặc biệt giữa nhân dân Việt Bắc và những người cán bộ kháng chiến vào tháng 10/1954. Tuy bài thơ ra đời trong hoàn cảnh đó thế nhưng nó lại không mang cảnh trạng của một cuộc chia ly với nỗi buồn đầy nước mắt, lệ nhòa mà người đọc cũng có thể nhận thấy được nó cũng chính là nỗi niềm chia ly biết bao nhiêu xúc động chính trong tình cảm giữa cán bộ và nhân dân sâu đậm ân tình biết bao nhiêu. Ngay từ đoạn thơ mở đầu của bài thơ Việt Bắc thì đó cũng chính là sự thể hiện tinh tế và sâu sắc những rung động từ sâu trong tâm khảm của người đi và người ở trong giờ phút phân li thốt ra những câu:

Mình về mình có nhớ ta

Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng

Mình về mình có nhớ không

Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn

Tiếng ai tha thiếu bên cồn

Bâng khuâng trong dạ, bồn chồn bước đi

Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay”.

Thực sự người đọc cũng lại có thể cảm nhận được cũng chính đoạn thơ tràn đầy một nỗi nhớ tưởng như không thể kìm nén được. Dường như nỗi nhớ đó lại cứ trào ra theo ngòi bút và tuôn chảy thành những dòng thơ có nhịp điệu thật da diết biết bao nhiêu. Không khó có thể nhận thấy được trong 8 câu thơ đầu này người ta nhận thấy được có đến bốn chữ “nhớ”. Hơn thế nữa thì chính sự dày đặc của chữ “nhớ” được thể hiện trong đoạn thơ dường như nó cũng như minh chứng một điều đó chính là chắc hẳn nỗi nhớ ấy thực sự cũng lại phải thật da diết và sâu nặng biết bao nhiêu. Có thể nói rằng đây cũng chính là nỗi nhớ quê hương cách mạng của người mà chính bản thân họ cũng đã từng gắn bó sâu sắc với vùng đất thiêng đầy kỷ niệm ấy. Và đây chính là một nỗi nhớ của nghĩa tình, của ân tình thủy chung người ở đối với người đi.

Xem thêm:  Màu sắc Nam Bộ trong truyện ngắn Những đứa con trong gia đình (Nguyễn Thi).

Trong 8 câu thơ đầu này thì nó hệt như một khúc hát dạo đầu đã nhắc đến nỗi nhớ của đạo lí Việt Nam đó chính là cảnh tiễn đưa bâng khuâng trong nỗi nhớ. Thế rồi chính những người ở lại hỏi người ra đi cũng chỉ một nỗi nhớ và người ra đi cũng đã lại trả lời bằng chính nỗi nhớ ấy của mình mới đằm thắm và chân thành biết bao nhiêu. Qủa thật nhà thơ Tố Hữu thật khéo léo khi ông đã diễn tả nỗi nhớ quê hương cách mạng bằng tiếng nói ngọt ngào, bằng tiếng nói cũng thật tha thiết của khúc hát đối đáp giao duyên nam nữ trong dân ca của các bậc tiền nhân xưa. Có thể nói rằng chính khúc hát ấy thấm nhuần đạo lí ân tình thủy chung son sắc biết bao nhiêu:

“Mình về mình có nhớ ta

Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng

Mình về mình có nhớ không

Nhìn cây nhớ núi nhìn sông nhớ nguồn”.

Đọc những câu thơ này lên người đọc cũng có thể cảm nhận thấy được khổ thơ nghe như ca dao, đã vậy nó lại phảng phất âm hưởng thơ Kiều của đại thi hào Nguyễn Du đó là“Mười lăm năm ấy biết bao nhiêu tình”. Tiếp đến đó là đối với bài thơ Việt Bắc thì người ở lại đã không giấu được cảm xúc cũng đã hỏi người cán bộ về xuôi có còn nhớ mình không? Và cũng không quên nhắc nhớ lại biết bao nhiêu là tình cảm thiết tha, mặn nồng trong suốt khoảng thời gian thật dài đó là trong khoảng mười lăm năm gắn bó. Người về có nhớ không? Khi mà nhìn cây còn có nhớ núi? Và khi nhìn sông còn có nhớ đến nguồn? Thực sự có thể nói được rằng cũng chính bốn câu thơ nhưng thực chất là hai câu hỏi tu từ được sử dụng đầy hàm ý và thật hấp dẫn. Ngay chính lời của người ở nhưng thực chất nó cũng chính là lời nói của người đi để nói lên đạo lí Việt Nam truyền thống đó là sự biết ơn và đây cũng là một chất tốt đẹp của dân tộc ta. Người ở lại như cũng đã nhắc nhở người đi phải giữ gìn và phát huy được truyền thống đẹp đó.

Xem thêm:  Kể lại nội dung bài thơ Lượm của Tố Hữu thành một câu chuyện

kenhtailieu img - Phân tích 8 câu đầu bài thơ Việt Bắc của nhà thơ Tố Hữu

Phân tích 8 câu đầu bài thơ Việt Bắc

Đoạn thơ trên có 4 câu thơ mà có đến bốn chữ “mình”, thế rồi cũng lại có đến bốn chữ “nhớ” hòa quyện quấn quýt cùng chữ “ta”. Thực sự đây chính như một sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong bài Việt Bắc, đồng thời nó cũng đã lại trở thành chủ đề lớn của tác phẩm.

Ngay sau khúc hát mở đầu là cảnh tiễn đưa bâng khuâng mà như đang trong nỗi nhớ của người ra đi và cả người ở lại đó là những câu:

“Tiếng ai tha thiết bên cồn

Bâng khuâng trong dạ bồn chồn bước đi,

Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay”

Bốn câu thơ đầy hình ảnh đã miêu tả, gợi lên được tiếng âm thanh da diết và màu sắc đậm đà thủy chung. Không những vậy người ta lại cảm nhận được có bước chân bồn chồn và có cả những cái nắm tay đầy lưu luyến. Thực sự trong buổi chia li này thì mỗi bước chân của người đi dường như cũng đã lại mang theo nỗi niềm luyến lưu cho người ở lại đến kì lạ. Tố Hữu cũng đã sử dụng “Tiếng ai” không phải là câu hỏi mà nó cũng chẳng phải là đại từ phiếm chỉ mà đơn giản đó cũng chỉ là một cách nói để thể hiện được nỗi niềm thật bâng khuâng như hiển hiện rõ trong dạ. Từ “bâng khuâng” và “bồn chồn” như hai từ được sử dụng rất đắt bởi hai từ này cũng đã phần nào thể hiện được nỗi niềm, được tâm trạng và cả những chuyển động trong cảm xúc. Thêm một hình ảnh đẹp nữa lại xuất hiện rõ ràng:

Xem thêm:  Phân Tích Khổ 5 Trong Bài Thơ Tiếng Hát Con Tàu

“Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay”

Có thể liên tưởng đến được cũng chính màu áo chàm là một hình ảnh đầy ý nghĩa, đó không là gì ngoài là màu áo của Việt Bắc đậm đà cả. Thế nhưng nó xuất hiện trong câu thơ như để ngụ ý nhắc nhở người ra đi nhiều ký ức khó phai nhòa. Làm sao không thể chạnh lòng và xúc động khi cầm tay nhau mà cổ họng nghẹn ngào không biết nói gì nữa. Thực sự câu thơ như cũng đã chất chứa trong đó biết bao nhiêu nghĩa tình rồi chứ đâu cần nói nhiều nữa. Người ở và người đi họ cầm tay nhau và cũng chẳng biết nói gì. Không biết nói gì vì đơn giản họ có quá nhiều điều muốn nói với nhau và cũng không biết bắt đầu từ đau nữa. Thế nên việc không biết nói gì như càng thể hiện được những tấm lòng thật sâu sắc giữa kẻ đi và người ở.

Thực sự cũng chính trong màn đối đáp giao duyên của cuộc chia tay lịch sử ấy thì nhà thơ Tố Hữu dường như cũng đã để cho người ở lại lên tiếng trước. Không có gì lạ vì cũng chính điều này không chỉ hợp lý, tế nhị mà nó dường như cũng đã lại còn cần thiết cho sự phát triển mạch thơ trong cả bài thơ. Bài thơ dường như đã lại tái hiện cuộc chia tay lịch sử của Việt Bắc, thế rồi cũng chính người chiến sĩ cách mạng đã được khắc hoạ trong 8 câu thơ đầu của bài với biết bao ân tình, chung thủy. 8 câu thơ đầu của bài thơ Việt Bắc là một khổ thơ cực hay, nó phần mở màn cho nỗi nhớ, những kỷ niệm đẹp của người dân Việt Bắc và các chiến sĩ cách mạng khiến cho toàn bộ bài thơ có được một tình cảm sâu sắc.

Minh Tân