Đề bài: Cảm nhận của em về bài thơ Tỏ lòng của Phạm Ngũ Lão

Bài làm

Phạm Ngũ Lão (1255- 1320), người làng Phù Ủng, huyện Đường Hào (nay thuộc Hưng Yên), là con rể của Trần Hưng Đạo. Tuy là một võ tướng nhưng ông cũng thích đọc sách, ngâm thơ và từng được ngợi ca là văn võ toàn tài. Tác phẩm của ông còn lại không nhiều. Tuy nhiên, “Tỏ lòng” đã trở thành một dấu ấn trong lòng bạn đọc khi khắc họa thành công vẻ đẹp của hình tượng người anh hùng vệ quốc hiên ngang, lẫm liệt với lí tưởng và nhân cách lớn lao. Cùng với đó là vẻ đẹp của thời đại Đông A với sức mạnh và khí thế hào hùng.

“Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu

Tam quân tì hổ khí thôn ngưu

Nam nhi vị liễu công danh trái

Tu thính nhân gian thuyết Vũ Hầu”

Ngay từ những câu thơ mở đầu, hình ảnh người tráng sĩ với hào khí Đông A được khắc họa vô cùng rõ nét và hùng tráng

Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu

Tam quân tì hổ khí thôn ngưu

Trước hết, câu thơ mở đầuđã tạo nên một tư thế rất đẹp của con người. “Hoành sóc” có nghĩa là cầm ngang ngọn giáo. Thế nhưng, bảndịch củaBùi Nam Nguyên vớihai chữ “Múa giáo” lại nghiêng về về phô trương, biểu diễn, không thể hiện được hết tư thế, tầm vóc của người anh hùng vệ quốc. Thế “hoành” của ngọn giáo khiến tầm vóc của con người như vươn lên ngang tầm với sông núi. Hình ảnh người tráng sĩ toát lên vẻ bình thản, hiên ngang, tràn đầy uy nghiêm và hùng tráng. Không những thế, trong mối quan hệ giữa con người- thời gian còn làm nổi bật về sự bền bỉ, vững chãi của người anh hùng. Bởi lẽ, người tráng sĩ ấy không chỉ đứng đó trong thoáng chốc mà đã trải qua “mấy thu” rồi. Câu thơ đã tao nên một con người với tư thế hùng vĩ giữa đất trời, ngang tầm với vũ trụ. Không những thế, cả đoàn quân nhà Trần cũng mang theo tư thế ấy khi bước vào trận chiến lịch sử.Nếu câu thơ đầu làm toát lên thần thái, tư thế của người anh hùng thì câu thơ tiếp đã hòa nhập tư thế, thần thái ấy thành sức mạnh của cả một đội quân bừng bừng khí thế:

Xem thêm:  Cảm nhận về nhân vật Nhĩ trong tác phẩm Bến quê

“Tam quân khí mạnh nuốt trôi trâu”

Tư thế sẵn sàng xung trận đã hình thành tứ thơ thật đẹp. Nếu cách hiểu : khí thế của đội quân lất át sao Ngưu hơi trừu tượng nhưng làm nổi bật được sức mạnh vô địch của đoàn quân nhà Trần thì cách hiểu: ba quân như hổ báo, khí thế hùng dũng nuốt trôi trâu lại đem đến cho người đọc cảm nhận cụ thể hơn về lực lượng hùng hậu của đội quân ấy. “Tam quân” không chỉ là đội hình tiền quân, trung quân, hậu quân trong bài binh bố trận mà đã được tác giả hình tượng hóa từ hình ảnh đội quân nhà Trần. Đội quân mang trong mình hào khí Đông A đã ba lần quét sạch quân Nguyên Mông khỏi bờ cõi tạo nên một dấu son chói lọi trong lịch sử.

kenhtailieu img - Cảm nhận của em về bài thơ Tỏ lòng của Phạm Ngũ Lão

Cảm nhận của em về bài thơ Tỏ lòng của Phạm Ngũ Lão

Thế mới hiểu hết, chiến thắng vĩ đại của dân tộc không bao giờ là chiến công của cá nhân ai mà đó là sự đoàn kết, tinh thần chiến đấu bất khuất của cả một cộng đồng. Từng người tráng sĩ khắc trên vai chữ “sát thát” cùng chủ tướng một lòng giết địch “chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan, uống máu quân thù”. Chính vì sự đồng lòng, quyết tâm đó mà quân đội nhà Trần đã ba lần chiến thắng quân Nguyên- Mông hung hãn.Hai câu đầu bài thơ của bài đã trở thành một bức “phông nền” hoàn hảo để người tráng sĩ bộc bạch tấm lòng của mình trong hai câu thơ cuối:

Xem thêm:  Soạn bài lập dàn ý bài văn thuyết minh

“Nam thính vị liễu công danh trái
Tu thính nhân gian thuyết Vũ Hầu”
(Công danh nam tử còn vương nợ
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ Hầu)

Đây chính là điều canh cánh trong lòng của người danh tướng, gắn với bổn phận làm trai của thời phong kiến. Bao đời nay, “công danh trái” ( nợ công danh) với khao khát lập công (tạo dựng sự nghiệp) ; lập danh( để lại tiếng thơm muôn đời) từng là điều ám ảnh khôn nguôi với những kẻ sĩ thời xưa. Phải chăng, một anh hùng như Phạm Ngũ Lão cũng không thể thoát khỏi cái vòng luẩn quẩn “công hầu danh tướng” ấy ? Giả sử có như vậy cũng là lẽ thường tình, nhất là trong thời đại giá trị con người được tạo nên từ những chiến công- thời thế tạo anh hùng. Câu thơ bộc lộ niềm khao khát lớn, một điều băn khoăn chưa trả được nợ với đời của chàng trai làng Phù Ủng năm nào. Nỗi niềm ấy càng được khắc sâu trong “nỗi thẹn” trong sự đối sánh với tấm gương Vũ Hầu Gia Cát Lượng thuở xưa- bậc mưu thần, danh tướng nổi tiếng thời Tam Quốc, người đã xả thân vì cơ nghiệp nhà Thục, vì chúa Lưu Bị. Tất cả đã rõ, tâm niệm của Phạm Ngũ Lão nào khác người xưa khi ông mong muốn làm nên công sự phò tá cho vua, thực hiện lý tưởng trí quân trạch dân cao cả của bề tôi trung thành tận tụy. Nỗi thẹn của người anh hùng không hề bình thường chút nào mà đó là nỗi thẹn của một nhân cách lớn. Băn khoăn ấy không dành riêng cho bản thân mà toàn tâm toàn ý hướng về sự nghiệp lớn muôn trời, vì sự bình yên của sơn hà, xã tắc.
Hình tượng người anh hùng với tinh thần bất khuất, kiên cường bảo vệ nền độc lập, hòa bình của dân tộc và khí phách cao cả, không thẹn với nhân dân, đất nước sẽ mãi là tấm gương sáng cho thế hệ thanh niên trẻ noi theo. Tác phẩm: “Tỏ lòng” của Phạm Ngũ Lão xứng đáng được xếp vào hàng những tác phẩm tiêu biểu của văn học trung đại Việt Nam.

Xem thêm:  Cảm nhận về bài Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương

Nhẫn Đông